| Vietnamese | ||
|
|
|
|
|
||
|
LUÕ LUÏT Khuyeán caùo veà Luõ luït Höôùng daãn an toaøn khi coù nöôùc luõ Keá hoaïch phoøng ngöøa thieân tai Löu yù:
LUÕ LUÏT LAØ GÌ? Luõ luït laø hieän töôïng töï nhieân vaø taát nhieân cuûa ñôøi soáng beân caïnh nhöõng soâng ngoøi cuûa ñaát nöôùc chuùng ta. Moät soá luõ luït dieãn ra theo muøa, nhö khi möa muøa heø truùt xuoáng nhöõng nhaùnh soâng nhoû vaø laøm nöôùc ñaày loøng soâng moät caùch quaù nhanh. Moät soá khaùc thì xaûy ra baát ngôø …. nhö laø haäu quaû cuûa nhöõng traän möa lôùn. Ñoù laø nöôùc luõ… sau nhöõng traän möa lôùn, nhöõng doøng nöôùc cöïc maïnh chaûy xuoáng loøng soâng… roài traøn leân bôø vaø cuoán troâi ñi taát caû caùc chöôùng ngaïi vaät. Khi muøa möa baét ñaàu, phaàn lôùn cuûa nöôùc möa thaám vaøo ñaát. Söï kieän naày ñöôïc goïi laø ‘söï maát maùt ban ñaàu’, noù ñoùng vai troø quan troïng trong vieäc öôùc ñònh khaû naêng ngaäp luït ôû caùc khu vöïc. Tuy nhieân neáu möa vaãn tieáp tuïc, ñaát seõ bò baûo hoøa, vaø vì ñaát ñai vaø caây coái khoâng theå huùt nöôùc möa theâm nöõa, nöôùc möa seõ chaûy treân maët ñaát vôùi moät möùc ñoä maø nhöõng ñöôøng nöôùc bình thöôøng khoâng theå ñöïng heát hay nhöõng ao ñaàm töï nhieân vaø nhöõng hoà nhaân taïo cuõng khoâng theå chöùa laïi ñöôïc vaø vì vaäy löôïng nöôùc ñoù seõ chaûy theo voâ soá laïch nhoû vaøo caùc nhaùnh soâng hay con suoái. Khi löôïng nöôùc möa trôû neân quaù lôùn, coáng raõnh seõ bò ngaäp vaø ñöa ñeán luõ luït. Söï dai daün vaø möùc ñoä traàm troïng cuûa luõ luït tuøy thuoäc vaøo söï lôùn nhoû cuûa con soâng hay con kinh, khaû naêng chöùa ñöïng cuûa noù vaø thôøi gian cuõng nhö möùc ñoä cuûa traän möa vaø moät soá nhöõng yeáu toá khaùc. Trung Taâm Tin Töùc Luõ Luït (Flood Information Centres) seõ döï baùo tình traïng luõ luït khi soá löôïng nöôùc möa truùt xuoáng coù theå khieán nöôùc soâng traøn leân. Taïi nhöõng con laïch nhoû… ñaëc bieät gaàn ñaàu nguoàn nöôùc cuûa löu vöïc soâng… möïc nöôùc coù theå daâng cao raát nhanh khi coù möa baõo lôùn vaø nöôùc luõ coù theå xaûy ra tröôùc khi döùt möa. Thôøi gian töø luùc luõ luït coù daáu hieäu khôûi söï cho ñeán khi noù thaät söï xaûy ra raát ngaén, vì vaäy haønh ñoäng nhanh choùng laø ñieàu troïng yeáu cho vieäc baûo veä sinh maïng vaø taøi saûn. Giôùi chöùc ñòa phöông coù nhieäm vuï öôùc ñònh nhöõng traän möa coù theå gaây ra luõ luït cho khu vöïc cuûa mình. Neáu nguy cô naøy coù theå xaûy ra thì daân chuùng phaûi ñöôïc khuyeán caùo. Ñieàu naøy coù nghóa laø daân cö trong vuøng phaûi kieåm tra laïi moïi söï chuaån bò… theo doõi tin töùc... vaø saún saøng ñoái phoù khi caàn thieát. Neáu baùo caùo cuûa ñaøi khí töôïng hay quan saùt vieân cho thaáy laø luõ luït coù theå xaûy ra... vieäc ñeà phoøng luõ luït phaûi ñöôïc thoâng baùo cho daân chuùng. Quyù vò caàn coù haønh ñoäng caáp toác khi ñöôïc khuyeán caùo veà nguy cô luõ luït, nhaát laø neáu quyù vò ñang ôû trong vuøng biï luït. Khuyeán caùo veà nguy cô luõ luït laø moät trong nhöõng khuyeán caùo veà thôøi tieát khaån caáp nhaát vaø phaûi ñöôïc thoâng baùo ñeán cö daân baèng nhöõng phöông tieän truyeàn thoâng nhanh choùng nhaát. Chuaån bò laø ñieàu then choát. Moãi ngöôøi daân trong vuøng phaûi hieåu roõ möùc ñoä cao thaáp cuûa nöôùc soâng nôi mình sinh soáng coù yù nghóa nhö theá naøo. Hoï phaûi bieát vò trí nhaø cöûa cuûa hoï ôû treân hoaëc döôùi möïc nöôùc luït döï lieäu laø bao nhieâu, vaø khoaûng caùch naøy lieân quan nhö theá naøo vôùi möïc nöôùc ôû con soâng maø thoâng baùo veà nguy cô luõ luït coù ñeà caëp tôùi. Luoân luoân coù keá hoaïch di taûn ñeán moät nôi cao raùo hay an toaøn hôn neáu luõ luït coù nguy cô xaûy ra taïi khu vöïc cuûa quyù vò. Caùc loaïi khuyeán caùo veà luït: Luït nhoû: Söï kieän naøy taïo ra nhöõng trôû ngaïi nhö nhöõng con ñöôøng nhoû phaûi bò phong toûa , nhöõng chieác caàu thaáp bò ngaäp nöôùc. AÛnh höôûng seõ ñöôïc nhaän thaáy khi ñeán gaàn con soâng coù luït hay ôû moät khoaûng caùch naøo ñoù veà phía thöôïng löu hay haï löu . Luït trung bình: Gaây ngaäp luït ôû nhöõng vuøng ñaát thaáp, khieán ngöôøi ta phaûi di chuyeån ñoà ñaïc vaø phaûi taûn cö. Caùc caàu giao thoâng chính coù theå bò ngaäp. Luït lôùn: Gaây ngaäp luït caû moät vuøng roäng lôùn, coâ laäp caû tænh lî vaø thaønh phoá. Ñöôøng xaù vaø ñöôøng hoûa xa coù theå bò hö haïi naëng, daân cö trong khu vöïc caàn phaûi ñöôïc thoâng tin vaø giuùp ñôõ taûn cö .
aàu heát caùc con laïch chung quanh Brisbane vaø Ipswich ñeàu coù hieän töôïng phaûn öùng nhanh choùng khi nhöõng traän möa lôùn dieãn ra. Trong tröôøng hôïp coù luõ, möïc nöôùc daâng leân vaø ruùt xuoáng nhanh choùng, ñoâi khi côn luït chæ dieãn ra vaø chaám döùt trong voøng 12 tieáng ñoàng hoà. Côn luõ thöôøng xaûy ra treân caùc con laïch cuøng moät luùc. Thænh thoaûng khi nhöõng traän möa lôùn chæ truùt xuoáng moät choã, nhö trong tröôøng hôïp nhöõng côn gioâng coù saám seùt, côn luõ coù theå chæ taäp trung taïi moät con laïch maø thoâi. Tröôøng hôïp naøy coù theå xaûy ra taïi nhöõng coáng raõnh maø bình thöôøng thì khoâ raùo, hay taïi caû nhöõng khu daân cö. Ña soá nhöõng côn luõ lôùn laø do tình hình thôøi tieát gaây möa lieân tuïc trong voøng ít nhaát 24 tieáng ñoàng hoà, xen keû vaøo laø nhöõng ïtraän möa lôùn nhöng ngaén.
Ngaäp luït treân caùc con soâng Tröôøng hôïp naøy xaûy ra trong moät thôøi gian daøi hôn so vôùi luõ vaø luït taïi caùc con laïch. Möïc nöôùc soâng daâng cao vaø ruùt chaäm, vaø coù theå giöõ yeân treân möïc nöôùc luït caû tuaàn leã. Ngaäp luït beân bôø soâng laø ñieàu khoâng traùnh khoûi cuûa ñôøi soáng. Luït coù theå xaûy ra khi möa muøa laøm traøn ñaày loøng soâng moät caùch quaù nhanh choùng. Nhöõng traän möa xoái xaû töø nhöõng côn baûo bò suy yeáu cuõng gaây ra ngaäp luït. Caùc con soâng phaûn öùng khaùc nhau trong moãi traän luït. Ñieàu quan troïng caàn chuù yù laø möïc nöôùc soâng giaûm xuoáng coù theå chæ laø söï thay ñoåi cuûa thuûy trieàu maø thoâi. Ñieàu troïng yeáu laø neân theo doõi tin töùc döï baùo khí töôïng, chôù khoâng chæ caên cöù vaøo möïc nöôùc treân soâng. Ngaäp luït do nöôùc chaûy ngöôïc veà nguoànKhi moät con soâng bò ngaäp nöôùc, löôïng nöôùc öù laïi nôi giao löu giöõa soâng chaùnh vaø caùc nhaùnh seõ khieán cho nöôùc traøn ngöôïc veà caùc nhaùnh soâng. Löôïng nöôùc thaëng dö traøn vaøo caùc nhaùnh soâng naøy seõ taïo theâm luït loäi ôû nhöõng vuøng thaáp cuûa nhöõng nhaùnh soâng naøy. Bôø bieånGioù töø nhöõng côn baõo nhieät ñôùi vaø gioâng hay aùp xuaát khoâng khí thaáp ôû mieàn duyeân haûi coù theå laøm daâng nöôùc bieån vaøo ñaát lieàn vaø taïo neân luït loäi traàm troïng. Nhöõng con ñöôøng taûn cö coù theå bò caét ñöùt hay bò coâ laäp vì nöôùc luït. Soùng coànSoùng coàn laø söï gia taêng cuûa möïc nöôùc, phaàn lôùn do söï giaûm thieåu cuûa aùp suaát khoâng khí, vaø/hay khi gioù thoåi maïnh ñaåy nhieàu löôïng nöôùc xoaùy theo chieàu gioù, gaây ra. Soùng thaàn ñaëc bieät quan troïng ñoái vôùi nhöõng côn baõo nhieät ñôùi, ñoù laø moät hieåm hoïa neáu ñi ñoâi vôùi gioù maïnh vaø laâu daøi, nhaát laø trong tröôøng hôïp nöôùc bò bôø bieån ngaên laïi vaø choã saâu trôû thaønh caïn. Trong tröôøng hôïp naøy soùng coàn caøng trôû neân duõng maõnh hôn. ÔÛ nhöõng vuøng maø möïc nöôùc thuûy trieàu cao nhaát khoâng döôùi möïc nöôùc luït laø bao nhieâu, chæ caàn moät löôït soùng coàn nhoû laø coù theå taïo neân luït. Soùng bieån coù theå taïo ra soùng coàn, goïi laø tsunamis, coøn ñöôïc goïi laø soùng thaàn. Soùng thaàn do ñoäng ñaát vaø hoaït ñoäng cuûa nuùi löûa taïo ra. Ngaäp luït nôi ñoâ thòKhi nhöõng caùnh ñoàng vaø röøng caây bieán thaønh ñöôøng xaù vaø baõi ñaäu xe, thì khu ñaát ñoù seõ maát ñi khaû naêng huùt nöôùc möa. Söï ñoâ thò hoùa ñaõ laøm gia taêng töø 2 ñeán 6 laàn löôïng nöôùc chaûy ñi (khoâng bò huùt vaøo ñaát) so vôùi söï kieän dieãn ra treân vuøng ñaát thieân nhieân. Trong thôøi gian ngaäp luït, ñöôøng xaù mau choùng bieán thaønh kinh raïch, haàm nhaø ôû döôùi maët ñöôøng coù theå trôû thaønh baãy gieát ngöôøi khi bò ngaäp nöôùc. NÖÔÙC LUÕCoù nhieàu yeáu toá taïo neân nöôùc luõ. Hai yeáu toá quan troïng nhaát laø löu löôïng nöôùc möa vaø thôøi gian. Löu löôïng laø söï ño löôøng nöôùc möa ñoå xuoáng, vaø thôøi gian laø söï keùo daøi trong bao laâu cuûa traän möa. Ngoaøi ra, ñòa hình hoïc, ñieàu kieän ñaát ñai vaø beà maët cuûa ñaát cuõng ñoùng vai troø quan troïng. Nöôùc luõ xaûy ra trong voøng töø vaøi phuùt cho ñeán vaøi giôø sau khi nöôùc möa ñoå xuoáng quaù nhieàu, ñaäp hoaëc ñeâ bò vôõ. Nöôùc luõ coù theå cuoán ñi nhöõng taûng ñaù lôùn, böùng ñi caây coái, phaù huûy nhaø cöûa vaø caàu coáng, taïo neân nhöõng ñöôøng nöôùc môùi. Nöôùc daâng nhanh choùng, coù theå leân cao ñeán 6 thöôùc, cho duø cao nhö vaäy, luõ coù theå daâng leân theâm 3 thöôùc hay hôn nöõa. Beân caïnh ñoù, nöôùc luõ do möa lôùn cuõng coù theå gaây ra tình traïng ñaát lôõ thaät nguy hieåm. Quyù vò seõ khoâng ñöôïc thoâng baùo tröôùc veà nhöõng côn nöôùc luõ baát ngôø cheát ngöôøi naày. Haàu heát nhöõng töû vong trong caùc vuï luït laø do NÖÔÙC LUÕgaây neân. Phaàn lôùn nöôùc luõ laø do nhöõng traän gioâng coù saám seùt di chuyeån chaäm gaây ra, gioâng coù saám seùt di chuyeån qua laïi trong moät khu vöïc coá ñònh, hay möa lôùn do gioâng toá vaø baõo nhieät ñôùi gaây ra. Thænh thoaûng, nhöõng maûnh vuïn troâi noåi coù theå tuï laïi ôû moät ñieåm caûn trôû töï nhieân hay nhaân taïo vaø ngaên laïi doøng nöôùc chaûy. Löôïng nöôùc bò chöôùng ngaïi vaät ngaên laïi coù theå taïo neân ngaäp luït ôû thöôïng nguoàn. Nöôùc luõ sau ñoù coù theå xaûy ra ôø phaàn haï nguoàn neáu nhöõng chöôùng ngaïi vaät naøy bò phaù ñi thình lình. Nhöõng ñöôøng möông do nöôùc chaûy taïo ra hay loøng kinh maø bình thöôøng khoâ raùo coù theå bò ngaäp nöôùc moät caùch nhanh choùng.
Moät thí duï ñieån hình veà nöôùc luõ trong vuøng Ipswich: Nöôùc luõ xaûy ra sau traän baõo lôùn trong vuøng vôùi nhieàu ngaøy möa lieân tuïc, khieán cho möïc nöôùc daâng cao 1 thöôùc röôõi trong voøng 15 phuùt. Con kinh ñaõ khoâng theå chöùa heát soá nöôùc vaø moät böùc töôøng nöôùc cao khoaûng 1 thöôùc röôõi ñaõ traøn ra khoûi bôø.Böùc töôøng nöôùc naày laøm thieät haïi naëng neà ñeán nhaø cöûa vaø ñaëc bieät laø caùc khu thöông maïi, nôi maø doøng nöôùc luõ ñaõ cuoán saäp moät böùc töôøng gaïch, khieán cho haàu heát haøng hoùa bò hö haò. Duø trong côn luõ naøy khoâng coù tröôøng hôïp töû vong naøo nhöng sinh hoaït vaø ñôøi soáng cuûa ngöôøi daân nôi ñaây ñaõ bò xaùo troän naëng neà. Moät thí duï khaùc veà trò giaù söï thieät haïi do nöôùc luõ gaây ra ôû Myõ: Vaøo thaùng Saùu, 1972, taïi Black Hills, Rapid City, Nam Dakota, MyõNöôùc luõ xaûy ra chæ sau 5 tieáng ñoàng hoà vôùi löôïng nöôùc möa ñoå xuoáng laø 15 inches (375 mm). Vuï naøy khieán cho 238 ngöôøi thieät maïng vaø söï toån thaát leân ñeán 164 trieäu Myõ kim. Taøi lieäu: (US) National Weather Service.
NHÖÕNG BIEÄN PHAÙP ÑEÀ PHOØNG NÖÔÙC LUÕ Nhöõng con soùng cuûa nöôùc luõ …. di chuyeån vôùi toác ñoä kinh ngöôøi…coù theå cuoán ñi nhöõng taûng ñaùlôùn…böùng ñi caây coái…phaù huûy nhaø cöûa vaø caàu coáng…. vaø taïo neân nhöõng ñöôøng nöôùc môùi. Nhöõng böùc töôøng nöôùc coù theå daâng cao töø 3 ñeán 6 thöôùc. Khoâng phaûi luùc naøo quyù vò cuõng seõ ñöôïc baùo tröôùc veà nhöõng côn luõ baát ngôø vaø cheát ngöôøi caû. Khi coù khuyeán caùo veà nöôùc luõ hoaëc khi quyù vò ñoaùn bieát nöôùc luõ seõ xaûy ra trong khu vöïc cuûa mình…quyù vò neân haønh ñoäng töùc thôøi ñeå töï cöùu laáy mình. Ñoâi khi quyù vò chæ coù vaøi giaây maø thoâi.
NHIEÀU CÔN LUÕ XAÛY RA VAØO BAN ÑEÂM…PHAÛI SAÚN SAØNG ÑEÅ ÖÙNG PHOÙ KÒP THÔØI Laøm sao moät löôïng nöôùc cao khoaûng nöûa thöôùc coù theå laáy maïng quyù vò? Moät thöôùc khoái nöôùc caân naëng 1000 kí-loâ vaø khi chaûy nhanh seõ ñaït toác ñoä 2 ñeán 3 thöôùc moãi giaây.
Saép ñaët keá hoaïch Saép ñaët nôi ñi neáu coù leänh di taûn. Neân choïn moät soá ñòa ñieåm... nhaø baïn beø hay löõ quaùn ôû khu vöïc khaùc, hoaëc nôi truù aån naøo cuõng ñöôïc. Baùo cho thaân nhaân bieát quyù vò döï ñònh ñi ñaâu. Neân tìm hieåu veà nguy cô luït loäi nôi quyù vò ôû. Ñeå bieát theâm chi tieát, neân lieân laïc vôùi Hoäi Ñoàng Thaønh Phoá hoaëc Dòch Vuï Khaån Caáp Tieåu Bang ñòa phöông. Neân kieåm tra laïi baûo hieåm sôû höõu hay thueâ möôùn nhaø cöûa cuûa quyù vò . Thöôøng thì baûo hieåm nhaø cöûa khoâng nhaát thieát seõ bao goàm luõ luït. Vì vaäy neân lieân laïc vôùi coâng ty baûo hieåm nhaø cuûa quyù vò ñeå bieát caùch thöùc baûo hieåm luõ luït. Luõ luït coù theå xaûy ra baát cöù nôi naøo treân nöôùc UÙc! Nhöõng chæ daáu thôøi tieát baùo hieäu cho luõ luïtHaõy laéng nghe:
Coi chöøng:
Vieäc xaùc ñònh möïc nöôùc treân soâng/ löôïng nöôùc möa raát quan troïng ñoái vôùi dòch vuï khaån caáp ñòa phöông trong vieäc öôùc ñònh nguy cô luõ luït vaø coù haønh ñoäng thích öùng. Nhöõng khuyeán caùo ñöôïc loan baùo tröôùc nhôø khaùm phaù sôùm raát troïng yeáu cho vieäc baûo veä maïng ngöôøi. Nhöõng thieát bò baùo luït töï ñoäng ñöôïc söû duïng ôû nhöõng vuøng hay bò luït loäi. Xin lieân laïc giôùi chöùc ñòa phöông ñeå bieát theâm chi tieát veà Heä Thoáng Khuyeán Caùo Luït Loäi. Haõy nhôù: Doøng nöôùc cuoán nhanh chæ caàn saâu 15 cm (6 inches) laø coù theå keùo ngaõ quyù vò, vaø moät ñoä saâu 60 cm (2 feet) laø coù theå laøm troâi xe cuûa quyù vò roài. Ñöøng bao giôø coá ñi, bôi hay laùi xe baêng qua doøng nöôùc ñang chaûy xieát. Neáu gaëp phaûi choã bò ngaäp nöôùc, HAÕY DÖØNG LAÏI! VAØ TÌM LOÁI ÑI KHAÙC. Tröôùc khi coù luït loäiNhöõng gì QUYÙ VÒ coù theå laøm:
Luoân luoân: THEO DOÕI TIN TÖÙC VEÀ LUÕ LUÏT baèng caùch laéng nghe caùc ñaøi phaùt thanh vaø truyeàn hình thöông maïi veà nhöõng khuyeán caùo môùi nhaát lieân quan ñeán luõ luït. Nguyeân taéc giöõ an toaøn khi luõ luït raát ñôn giaûn: TÌM ÑEÁN NÔI CAO RAÙO VAØ TRAÙNH NHÖÕNG CHOÃ NÖÔÙC LUÏT!CHUAÅN BÒ KHI COÙ THIEÂN TAIKeá hoaïch traùnh thieân tai cho gia ñình: Gia ñình quyù vò caàn phaûi saún saøng ñoái phoù vôùi thieân tai coù theå xaûy ra trong vuøng. Moãi gia ñình neân chuaån bò saún keá hoaïch ñeà phoøng thieân tai cho mình.
Keá hoaïch ñoái phoù thieân tai Keá hoaïch naøy phaûi ñoái phoù taát caû caùc loaïi thieân tai:
Tìm hieåu veà nhöõng daáu hieäu khuyeán caùo vaø keá hoaïch di taûn .
Haønh ñoäng khi coù khuyeán caùo luõ luït:
Tuùi khaån caáp trong tröôøng hôïp thieân
tai caàn phaûi coù:
TRONG KHI VAØ SAU KHI LUÕ LUÏT Neáu quyù vò ôû nhaø, hoaëc trôû veà nhaø, xin caån thaän nhö sau:
Quyù vò coù theå ñöôïc giôùi chöùc ñòa phöông khuyeán caùo, tuy nhieân neáu quyù vò töï yù ra ñi, xin haõy baùo cho caûnh saùt hay Dòch Vuï Khaån Caáp Tieåu bang/Laõnh thoå hay haøng xoùm. Trong baát cöù tröôøng hôïp naøo, quyù vò caàn laøm nhöõng vieäc sau ñaây:
LUÕ LUÏT VAØ XE COÄ Khi quyù vò ñang ôû trong xe: Coi chöøng:
Khi xe cuûa quyù vò bò cheát maùy ôû ngay choã nöôùc luït, söùc maïnh cuûa doøng nöôùc seõ taùc ñoäng ñeán chieác xe. Cöù moãi laàn nöôùc daâng leân 30 cm (1 foot), moät löïc töông ñöông 250 kí-loâ seõ ñaåy xe ñi. Tuy nhieân, yeáu toá quan troïng nhaát vaãn laø ñoä noåi. Moãi laàn nöôùc daâng leân 30 cm (1 foot) beân hoâng xe, chieác xe seõ ñaåy ñi 750 kg nöôùc. Nhö vaäy, troïng löôïng cuûa chieác xe seõ giaûm ñi 750 kg khi nöôùc daâng leân 30 cm (1 boä). Nhö theá thì 60 cm (2 feet) nöôùc seõ cuoán ñi haàu heát moïi loaïi xe.
Luõ luït khoâng nhöõng gaây thieät haïi khaù nhieàu, maø coøn taïo ñieàu kieän cho nhieàu chöùng beänh, thöông tích vaø vaán naïn taâm lyù. Söï chæ daãn sau ñaây nhaèm ñeå höôùng daãn cho söï chuaån bò tröôùc khi luõ luït xaûy ra vaø phoøng ngöøa haäu quaû do luõ luït gaây ra. Beänh Truyeàn nhieãmTaïi nhöõng nöôùc kyõ ngheä, naïn dòch raát ít phoå bieán sau nhöõng traän thieân tai. Chöùng beänh thöôøng hay xaûy ra do haäu quaû cuûa luõ luït laø tieâu chaûy vaø nhieãm truøng ñöôøng ruoät vì nöôùc uoáng bò nhieãm truøng, vaø nhöõng beänh do kyù sinh truøng gaây ra vì söï sanh saûn cuûa muoãi. Nguy cô maéc beänh phong ñoøn gaùnh cuõng gia taêng vì nhöõng thöông tích do luõ luït gaây ra vaø vì söï tieáp xuùc vôùi nöôùc luït. Nhöõng beänh veà ñöôøng hoâ haáp do söï phaùt trieån cuûa reâu vaø naám sau côn luït cuõng gia taêng. Beänh tieâu chaûy/nhieãm truøng ñöôøng ruoät: Beänh nhieãm truøng ñöôøng ruoät do moät soá vi moâ coù lieân quan ñeán vieäc uoáng nöôùc bò nhieãm ñoäc, aên nhöõng thöùc aên bò nhieãm ñoäc hay khoâng röûa tay ñaõ chaïm vaøo nöôùc luït moät caùch kyõ löôõng tröôùc khi aên. Sau ñaây laø nhöõng ñeà nghò nhaèm phoøng ngöøa beänh nhieãm truøng ñöôøng ruoät:
“Neáu khoâng chaéc, thaø lieäng boû”Caùc chöùng beänh do muoãi gaây ra Ñeå phoøng ngöøa nhöõng beänh vieâm do muoãi gaây ra, neân doïn deïp saïch seõ nhöõng choã muoãi sanh saûn, duøng thuoác dieät muoãi vaø laên quaên ôû nhöõng nôi coù nhieàu muoãi. Caùc cô quan phoøng choáng beänh truyeàn nhieãm seõ ñieàu hôïp vaán ñeà baét vaø phaân loaïi muoãi muøa heø naày. Nhöõng chöông trình theo doõi seõ cung caáp tin töùc quyù giaù veà nhöõng nôi lan truyeàn beänh taät vaø vi khuaån gaây beänh. Tin töùc naày seõ giuùp cho coâng chuùng bieát ñöôïc nhöõng nguy cô gaây beänh vaø caùch phoøng ngöøa. Quyù vò coù theå töï ñeà phoøng beänh do muoãi gaây ra baèng caùch:
Beänh naøy do vi truøng phong ñoøn gaùnh xaâm nhaäp vaøo cô theå qua mieäng veát thöông. Trong côn luït quyù vò seõ deã bò thöông , ñaëc bieät trong gian ñoaïn thu doïn , do ñoù vieäc chích ngöøa phong ñoøn gaùnh ñuùng thôøi haïn raát quan troïng. Neân chích ngöøa phong ñoøn gaùnh moãi 10 naêm. Khi bò thöông, neân ñi gaëp chuyeân vieân y teá. Neáu laàn choùt chích ngöøa phong ñoøn gaùnh caùch ñoù hôn 5 naêm, quyù vò neân ñi chích laïi. Ñeå ñöôïc chích ngöøa phong ñoøn gaùnh, xin lieân laïc vôùi nhaân vieân y teá hoaëc vaên phoøng söùc khoûe ñòa phöông. Beänh Veà Söï Hoâ haápBeänh veà söï hoâ haáp thöôøng xaûy ra do vi khuaån vaø naám moác töø nöôùc luït gaây ra. Thöôøng thì beänh loaïi naày chæ bò nheï thoâi, nhöng moät soá ngöôøi vaãn coù theå maéc beänh moät caùch naêng neà. Caùch thöùc thu doïn nhanh choùng vaø ñuùng ñaén raát caàn thieát cho vieäc giaûm thieåu vaø ngaên ngöøa söï phaùt trieån cuûa vi khuaån vaø naám moác. Quyù vò coù theå caàn nhöõng y cuï hoâ haáp khi môùi trôû veà nhaøtrong luùc thu doïn . Neân gaëp chuyeân vieân ñeå bieát chaéc loaïi y cuï naøo laø thích hôïp nhaát. Baùc só cuûa quyù vò seõ quyeát ñònh laø quyù vò coù nhöõng chöùng beänh gì khaùc coù theå laøm trôû ngaïi vieäc duøng y cuï hoâ haáp hay tham gia vaøo coâng taùc thu doïn. BÒ THÖÔNG TÍCHThöông tích thöôøng xaûy ra trong thôøi gian luõ luït. Sau ñaây laø moät soá bieän phaùp thoâng thöôøng ñeå phoøng ngöøa thöông tích:
“Neáu khoâng chaéc, neân hoûi chuyeân vieân” AÛnh Höôûng Taâm lyù Söï khuûng hoaûng do söï dôøi ñoåi, hö hao vaø tieâu huûy nhaø cöûa vaø ñoà ñaïc caù nhaân laø moät moái lo ngaïi lôùn. Haõy löu yù nhöõng trieäu chöùng khuûng hoaûng vaø phieàn muoän trong loøng, trong baïn beø hoaëc ngöôøi thaân. Neân nghæ ngôi vaø aên uoáng ñaày ñuû, thaûo luaän caùc vaán ñeà vaø xeáp ñaët thôøi khoùa bieåu roõ raøng cho vieäc thu doïn cuõng nhö taùi thieát seõ laøm giaûm bôùt caêng thaúng. Coù nhieàu cô quan trôï giuùp vaø coá vaán. Trong tröôøng hôïp tình hình trôû neân nghieâm troïng, haõy gaëp chuyeân vieân taâm lyù ñeå ñöôïc giuùp ñôõ. Moät khi nöôùc luït ruùt ñi vaø quyù vò coù theå trôû veà nhaø an toaøn, coâng vieäc thu doïn vaø hong khoâ caùc vaät duïng laø nhöõng coâng vieäc öu tieân haøng ñaàu. Taát nhieân, thöùc aên caàn ñöôïc giaùm ñònh vaø giaûi quyeát theo nhö phöông caùch ñaõ trình baøy ôû phaàn treân. Sau ñaây laø nhöõng chæ daãn toång quaùt cho coâng taùc thu doïn:
Chuaån bò cho coâng vieäc thu doïn Nöôùc ñoïng laø nôi vi sinh vaät sinh saûn, sau ñoù bay vaøo khoâng khí vaø ngöôøi ta coù theå hít vaøo. Nhöõng nôi nöôùc luït coù laãn nöôùc coáng hay xaùc cheát muïc röõa cuûa thuù vaät, thì beänh truyeàn nhieãm laø moät ñieàu ñaùng ngaïi. Cho duø luït chæ do nöôùc möa gaây ra maø thoâi, söï sinh saûn cuûa vi sinh vaät coù theå taïo ra nhöõng dò öùng ñoái vôùi moät soá ngöôøi maãn caûm. Vì lyù do söùc khoûe, vaø cuõng ñeå giaûm bôùt söï thieät haïi, nhöõng vuõng nöôùc ñoïng phaûi ñöôïc doïn saïch caøng sôùm caøng toát. Lau khoâ nhaø cöûaCoù ba lyù do khieán quaù nhieàu hôi aåm trong nhaø seõ laøm aûnh höôûng ñeán söï trong laønh cuûa khoâng khí:
Ñieàu naøy seõ taïo theâm nhöõng lo ngaïi khaùc cho vaán ñeà söùc khoûe nhö chöùng dò öùng chaúng haïn.
Phaûi kieân nhaãn. Coâng vieäc lau khoâ coù theå keùo daøi nhieàu tuaàn, söï phaùt trieån cuûa vi sinh vaät seõ tieáp tuïc neáu söï aåm öôùt vaãn ôû möùc ñoä cao. Neáu caên nhaø khoâng ñöôïc lau khoâ caån thaän, moät muøi moác, laø chæ daáu cuûa söï sinh saûn cuûa vi sinh vaät – coù theå vöông laïi laâu daøi sau côn luït.
Vöùt boû nhöõng vaät duïng bò öôùt Thaät khoù maø vöùt boû ñoà ñaïc trong nhaø nhaát laø nhöõng moùn coù giaù trò kyû nieäm. Tuy nhieân giöõ laïi nhöõng ñoà ñaït bò thaám nöôùc luït laø ñieàu haïi cho söùc khoûe. Moät soá ñoà duïng raát deã thaám nöôùc vaø laâu khoâ hôn nhöõng moùn khaùc. Nguyeân taéc toång quaùt: ñoà vaät bò öôùt khoâng theå röûa saïch vaø laøm khoâ ñöôïc thì phaûi boû ñi, vì chuùng coù theå laø moâi tröôøng cho vi truøng phaùt trieån. Coù moät ñeà nghò laø quyù vò coù theå ñeå khoâ vaø giöõ laïi moät soá vaät lieäu xaây caát (thí duï nhö: vaùn ñoùng töôøng, vaät lieäu caùch nhieät baèng sôïi thuûy tinh, thaûm traûi nhaø, nhöõng thöù chæ bò thaám nöôùc möa saïch maø thoâi; vaø hoà duøng ñeå treùt töôøng .) Tuy nhieân, quyù vò coù theå phaûi thay vaät lieäu môùi ñeå traùnh khoâng khí trong nhaø bò oâ nhieãm. Vì nhöõng vaät lieäu naøy caàn moät thôøi gian daøi ñeå khoâ heát, cho neân noù coù theå laø nôi sinh saûn cuûa vi truøng. Theâm vaøo ñoù, vaùn eùp, vaät lieäu caùch nhieät, vaø nhöõng thieát bò loïc caàn phaûi ñöôïc thay môùi, neáu nhöõng thöù noùi treân ñaõ ñöôïc gaén vaøo maùy ñieàu hoøa khoâng khí vaø ñaõ bò thaám nöôùc. (Neáu thieát bò loïc coù theå röûa baèng nöôùc vaø neáu chæ bò thaám nöôùc möa maø thoâi, thì neân chuøi röõa kyõ löôõng tröôùc khi raùp laïi.) Ñeå phoøng khoâng khí trong nhaø bò oâ nhieãmTrong quaù trình thu doïn, phaåm chaát cuûa khoâng khí trong nhaø hay vaên phoøng khoâng phaûi laø moái quan taâm haøng daàu cuûa quyù vò. Tuy nhieân, neáu khoâng boû ñi nhöõng ñoà vaät bò ueá nhieãm vaø laøm giaûm ñi ñoä aåm öôùt, thì ñieàu naøy coù theå daãn ñeán nhöõng nguy hieåm cho söùc khoûe veà laâu veà daøi. Nöôùc ñoïng vaø ñoà ñaïc bò öôùt laø choã sanh saûn cuûa vi sinh vaät, chaúng haïn nhö vi khuaån, vi truøng vaø moác meo. Chuùng coù theå taïo ra beänh, kích ñoäng nhöõng dò öùng, vaø seõ tieáp tuïc laøm hö haïi nhöõng vaät lieäu nhaø cöûa moät thôøi gian daøi sau côn luït. Nhöõng haäu quaû do söï taêng tröôûng cuûa vi truøng cuõng nhö aûnh höôûng tai haïi cuûa luõ luït, veà laâu veà daøi ñoái vôùi khoâng khí trong nhaø vaø nhöõng böôùc ngaên ngöøa ñeàu ñöôïc trình baøy nôi ñaây. Maëc duø söï chæ daãn treân ñaây chuù troïng ñeán vieäc thu doïn sau côn luït taïi nhaø ôû maø thoâi, nhöng noù cuõng coù theå ñöôïc aùp duïng cho nhöõng kieán truùc khaùc nöõa. Ñeà phoøng caån thaän khi duøng thuoác lau chuøi vaø saùt truøng. Nhöõng böôùc lau doïn bao goàm chuøi röûa kyõ löôõng vaø saùt truøng töôøng, saøn nhaø, tuû quaàn aùo, ngaên keä vaø ñoà ñaïc trong nhaø. Trong haàu heát caùc tröôøng hôïp, nhöõng saûn phaåm lau chuøi vaø saùt truøng thoâng duïng thöôøng ñöôïc duøng. Cuõng coù theå duøng thuoác saùt truøng vaø khöû truøng ñeå lau chuøi heä thoáng oáng daãn cuûa maùy söôõi vaø maùy ñieàu hoøa khoâng khí, neáu nhöõng oáng naøy bò ngaäp nöôùc. Caùc saûn phaåm saùt truøng vaø khöû truøng ñeàu coù chöùa ñoäc toá. Khaû naêng taïo nguy hieåm cho söùc khoûe cuûa nhöõng hoùa chaát chöùa trong saûn phaåm lau chuøi coù theå thay ñoåi raát nhieàu, töø nhöõng thöù khoâng gaây tai haïi gì cho ñeán nhöõng thöù coù lieàu löôïng ñoäc toá raát cao. Neân ñoïc vaø laøm theo ñuùng söï chæ daãn treân nhaõn, vaø neân môû cöûa vaø cöûa soå cho thoaùng khí. Neáu nhaø ñaõ khoâ raùo vaø vieäc xöû duïng ñieän laø an toaøn, neân vaën quaït trong khi vaø sau khi duøng thuoác khöû truøng, lau chuøi cuõng nhö saùt truøng. Haõy caån thaän trong vieäc pha troän caùc saûn phaåm lau chuøi vaø thuoác saùt truøng. Xem laïi nhaõn tröôùc khi pha. Pha cheá nhöõng hôïp chaát laãn nhau coù theå taïo ra hôi ñoäc vaø ñöa ñeán thöông tích vaø töû vong. Traùnh bò truùng ñoäc oùc-xyùt caïc-bonOÙc-xyùt caïc-bon (CO) laø moät khí chaát khoâng maøu, khoâng muøi vaø raát nguy hieåm neáu hít vaøo nhieàu. Löôïng khí oùc-xyùt caïc-bon coù theå tích tuï nhanh choùng neáu söû duïng nhöõng maùy moùc coù ñoäng cô (ví duï nhö maùy phaùt ñieän chaïy baèng xaêng, loø naáu ngoaøi trôøi vaø ñeøn baõo, hoaëc nhöõng maùy chaïy than) trong nhaø . Ñöøng söû duïng ôû trong nhaø nhöõng maùy taïo naêng löôïng ñöôïc cheá taïo chæ ñeå duøng ngoaøi trôøi. Traùnh hít vaøo thaïch mieân vaø buïi chì trong khoâng khí Möùc ñoä tích tuï thaïch mieân trong khoâng khí coù theå gia taêng neáu nhöõng vaät lieäu coù chöùa chaát thaïch mieân ôû trong nhaø bò di ñoäng. Thaïch mieân bay trong khoâng khí coù theå gaây ung thö phoåi vaø moät chöùng ung thö ngöïc vaø buïng . Neáu quyù vò bieát hoaëc nghi ngôø nhaø mình coù chaát thaïch mieân: ÔÛ Queensland xin goïi Sôû Y teá Tieåu bang. Nôi khaùc xin lieân laïc giôùi chöùc höõu traùch. ChìChì laø moät loaïi kim khí coù löôïng ñoäc toá cao, coù theå gaây nhieàu aûnh höôûng tai haïi cho söùc khoûe, ñaëc bieät laø ñoái vôùi treû em. Söï xaùo troän hay di chuyeån nhöõng vaät lieäu coù lôùp sôn pha chì seõ taïo neân moät löôïng buïi chì cao trong khoâng khí. Neáu quyù vò bieát hoaëc nghi ngôø nhaø mình coù sôn pha chì, quyù vò neân: ÔÛ Queensland xin goïi Sôû Y Teá Tieåu Bang, nôi khaùc xin lieân laïc giôùi chöùc höõu traùch. Trôï giuùpTrong suoát thôøi gian coù thieân tai, nhöõng cô quan lieân bang, tieåu bang vaø ñòa phöông coù theå giuùp ñôõ quyù vò. Chi tieát veà nhöõng cô quan vaø toå chöùc trôï giuùp treân ñöôïc thoâng baùo treân truyeàn thanh, truyeàn hình vaø baùo chí ñòa phöông . HAØNH ÑOÄNG NGAY!Haõy caûnh giaùc khi thaáy nhöõng daáu hieäu cuûa nöôùc luõ vaø saün saøng taûn cö trong thôøi gian ngaén nhaát. Khi coù khuyeán caùo nöôùc luõ trong vuøng, hoaëc khi quyù vò nghi ngôø nöôùc luõ seõ xaûy ra, phaûi haønh ñoäng ngay ñeå cöùu laáy baûn thaân mình. Quyù vò chæ coù vaøi GIAÂY maø thoâi! Di chuyeån ñeán nôi cao raùo. Leo leân choã an toaøn!
 BACK |
||